اهمیت امر به معروف و نهی از منکر - تابناک

اهمیت امر به معروف و نهی از منکر - تابناک از وبسایت سایت خبری تحلیلی تابناک دریافت و به همراه لینک مستقیم مطلب در سایت مرجع نمایش داده شده است. در صورتیکه مطالب منتشر شده دارای محتوای نامناسب و یا مجرماه میباشد بر روی گزینه حذف کلیک نمائید.

اهمیّت امر به معروف ونهی ازمنکر[1]امر به معروف ونهی از منکر در میان فرائض اسلام، از جهت مو قعیّت و اهمیّت دارای امتیاز مخصوصی می باشد.وجوب امر به معروف ونهی از منکر در اسلام، مانند وجوب نماز و روزه و زکات از ضروریّات دین است کسی که از روی توجّه به لوازم آن وجوب آن را انکار کند، جزء کفّار محسوب می گردد.در این را بطه قرآن مجید م یفرماید: « وَ لْتَکُنْ مِنْکُمْ اُمَّهٌ یَدْعثونَاِلَی الْخَیْرِ وَ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْروُفِ وَیَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَاُولئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُون ».یعنی: لازم است در میان شما مسلمانان، جماعتی به دعوت مردم به کارهای نیک و امر کردن مردم به معروف و نهی آنان از منکر قیام کنند و تنها راه فلاح و سعادت این است.و نیز می فرماید: « کُنْتُمْ خَیْرَ اُمَّهٍ اُخْرِجَتْ لِلنّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُفِ وَ تَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ تُؤْمِنُونَ بِاللهِ ».یعنی: شما مسلمانان به جهت اینکه به وظیفه امر به معروف و نهی از منکر قیام می کنید و ایمان به خداوند دارید، بهترین امّت های جهان می باشید.حضرت پیغمبر اکرم(صلّی الله علیه و آله) می فرمودند: « تا هنگامی که امّت من امر به معروف و نهی از منکر می کنند و به یکدیگر در کارهای نیک کمک می نمایند در خیر و صلاح و خوبی خواهند زیست، ولی همینکه این وظیفه های مهمّ را ترک کنند، برکت از زندگی آنها رخت برمی بندد و بعضی بر بعض دیگر(بدان بر نیکان) مسلّط می شوند و دیگر یار و یاوری در آسمان و زمین پیدا نمی کنند. »و نیز فرمودند: « هنگامی که امّتِ من انجام وظیفه امر به معروف ونهی از منکر را به یکدیگر حواله کنند(یعنی هر یک از ادای این وظیفه مهمّ شانه خالی کرده بگوید که این وظیفه را دیگری باید انجام بدهد) باید منتظر حوادث ناگوار و عذاب الهی باشند ».و نیز حضرتش فرممودند: « خداوند مؤمن ضعیفی را که دین ندارد، دشمن می دارد.» از آن حضرت پرسیدند: « مِؤمن ضعیفی که دین ندارد، کیست ؟ » در پاسخ فرمودند: « کسی است که نهی از منکر نمیکند ».حضرت امیرمِؤمنان(علیه السّلام) دریکی ازخطبه هایی که خواندند فرمود: « علّت هلاکت ملّت های پیشین و نزول عقوبت های خداوند برآنه، این بودکه به انجام معصیت ها اقدام می کردند و علما و متدیّنین آنها، نهی از منکر نمی نمودند. بنابر این شما ملّت مسلمان از این جریانها عبرت بگیرید و یکدیگر را به انجام کارهای نیک وادار کنید و جلو انجام منکرات را بگیریدحضرت صادق(علیه السّلام) فرمودند: مردی از قبیله ختعم[خثعم] به محضر حضرت رسول(صلّی الله علیه وآله) شرفیات گردید و پرسید: «با فضیلت ترین اعمال در اسلام کدام است؟ »حضرتش پاسخ داد که: « ایمان به خداوتد متعال ».پرسید: « بعد از آن چه عملی بافضیلت تر است ؟ »فرمود: « صِلَه ارحام »(ارتباط با خویشاوندان)سؤال کرد: « از آن پس چه عملی افضل است ؟ »فرمود: « امر به معروف ونهی از منکر »سپس پرسید: « کدام عمل در پیشگاه خداوند مبغوض ترین اعمال است ؟ »حضرتش در پاسخ فرمود: « برای خداوند شریک قرار دادن ».سؤال کرد: « بعد از آن کدام عمل مبغوض تر است ؟ »فرمود: « امر به منکرو نهی از معروف »حضرت امیر مؤمنان(علیه السّلام) مردم را در رابطه با این با انجام این دو وظیفه بر چهار دسته تقسیم نموده فرمودند:1- برخی از افراد منکَر را با دست و زبان و دل خود انکار می کنند.این قبیل افراد خصلت های خیر و نیکو را بسرحدّ کمال رسانیده اند.2- بعضی از اشخاص منکر را با زبان و دل خود انکار می کنند ولی در عمل برای جلوگیری از آن به فعالیّت نمی پردازند.این نوع اشخاص دو خصلت از خصلت های خیر را انجام داده، ولی یکی از آنها ر(که فعالیّت عملی برای جلوگیری از منکر است) ضایع گذشته اند.3- بعضی از افراد فقدر دل خود از منکرات بیزارند، ولی با زبان و دست خود برای جلوگیری از منکر اقدام نمی کنند.این قبیل افراد دو خصلت شرافتمند را ضایع گذاشته و تنها به یک خصلت اکتفا می کنند.4- دسته ای از افراد بطورکلّی دربرابر منکرات و معاصی که می بینند بی تفاوت می باشند،نه با دل و نه با زبان و نه با دست خود به جلوگیری از منکر نمی پردازند، اینها هر چند در ظاهر به نام انسانهای زنده نَفَسْ می کشند، ولی در حقیقت مردگانی هستند.بعد از آن فرمود: « تمام اعمال نیک، حتّی جهاد در راه خدا در مقایسه با امر به معروف ونهی از منکر، مانند قطره ای در برابر دریای خروشان می باشند ».(در این مورد باید بدانیم که رجحان وفضیلت امر به معروف و نهی از منکر حتّی از جهاد، از این نظر است که ریشه واساس جهاد نیز امر به معروف ونهی از منکر است زیرا اگر حرکت امر به معروف ونهی از منکر درمیان ملّت اسلامی خاموش شود جهاد که اساس عزّت وعظمت اسلام است نیز تعطیل خواهد شد) .بعد از آن افزودند که: « با فضیلت ترین امر به معروف ونهی از منکر آن است که یک فرد با ایمان رویاروی سلطان جبّار وستمگر با کمال شهامت بایستد واین وظیفه را به انجام برساند ».حضرت باقر(علیه السّلام) فرمودند: «امر به معروف ونهی از منکر، راه پیغمبران وصالحان روی زمین است، این فریضه، فریضه بزرگی اسن که فرائض دیگر تنها در سایه آن برپا می گردند، تنها این فریضه است که امنیّت بخش راهها و رَوِشهای زندگش است، حِلِیت کسبها و کارها و ادای حقوق فردی و اجتماعی در پرتو آن صورت می گیرد و در سایه این فریضه، زمین ها آباد می شود و از دشمنان اسلام انتقام گرفته می شود و از رشد آنها جلوگیری به عمل می آید و در راستای این فریضه الهی تمام کارها براساس عدل انجام و روبراه می شود و تا این چراغ در جامعْ اسلامی روشن است ظلمی د رهیچ بُعدی نمی تواند عَرْضِ اندام کند ».معنای معروف و منکر« معروف » یعنی کار نیکی که عقل خوبی آن را درک می کند و یا شرع مقدّس ما را ب هخوب بودن آن راهنمایی کرده است و « منکر » یعنی کار بد و ناپسند که عقل بد بودن آن را درک می کند و یا شارع اقدس ما را از ناپسند بودن آن آگاه نموده است.بنابراین هر دو(معروف و منکر) دارای مفهوم گسترده ای می باشند بطوری که در صحنه زندگی انسانها، کلیّه آنچه که نیک و مستحسن است اعم از امور فرهنگی، اعتقادی، اقتصادی، عبادی، اخلاقی، سیاسی، جسمی، روانی، فردی و اجتماعی، مشمول معروف و کلیّه آنچه که ناپسند و دارای عواقب و آثار نامطلوب است، چه فرهنگی و چه اقتصادی، چه سیاسی، چه روانی، و چه جسمی و چه فردی و چه اجتماعی همه و همه، مشمول منکر می باشند.امر و نهی درای مراتبی استامر به معروف به معنای وادار ساختن افراد به هر وسیله ای که باشد، گفتار یا عمل(به اشکالی که از موازین اسلام بدست می آید) به کارهای نیک اعمّ از اینکه آن معروف در حال فعلی انجام بگیرد یا فعلاً مقدّماتی را فراهم نمایند و زمینه هایی را بوجود بیاورند که موجب تحقّق معروف در آینده شود، بطوریکه اگر این مقدّمات امروز انجام نمی شود، در آینده آن معروف بوجود نمی آید.و نهی از منکر یعنی جلوگیری از کارهای بد به هر شکلی که باید اعمّ از اینکه جلو ادامه آن منکری که هم اکنون واقع شده است را بگیرد و مانع ادامه آن گردند یا جلو آن منکری که فعلاً در شُرُف وقوع است گرفته شود یا زمینه ای بوجود بیاورد و مقدّماتی را ترتیب بدهند که مانع وجود منکر در آینده شود بطوریکه این مقدّمات اگر فعلاً انجام نمی گرفت و این زمینه سازیها نبود آن منکر در آینده تحقق پیدا می کرد.گستردگی امر به معروف و نهی از منکربنابر توضیحی که درباره معنای معروف و منکر داده شد و همچنین توضیحی که در رابطه با معنای امر به معروف ونهی از منکر دادیم، وسعت و گستردگی این دو فریضه الهی روشن می شود، یعنی: آموزش بی سوادان و نادانان، آگاه کردن غافلان، راهنمایی گمراهان، پاکسازی و تهذیب اخلاق انسانه، موعظه، ارشاد، پند و تذکّر، تأسیس مدارس اسلامی، ساختن و تعمیر مساجد و مراکز تعلیم و ترتیب با برنامه های منظّم دینی، ایجاد محیط مساعد و جَوّ خوب اقدام به ترتبیت کودکان و نوجوانان تأسیس مراکز اداره و تبیت سالم برای کارهای یتیمان، تألیف کتابهای سودمند در سطوح مختلف، نوشتن مقالات مفید و چاپ و نشر آنها، بیدار ساختن ملّت ها و توضیح نقشه ها و ترفندهای استعمار برای آنها و راهنمایی آنها به راههای نجات از این دامها، تشکیل سمینارها و کنفرانسهای مفید و آگاهی بخش، آماده کردن علمی و عملی نیروها برای تبلیغ و نشر معارف اسلامی، صرف اموال و اوقات و تحمّل رنجها و زیانها و در راه اهداف مذکوره، همه و همه از شاخه های امر به معروف است(هر چند در بعضی از این موارد وجوب و در برخی مستحبّ است) .چنانچه منع و جلوگیری از تأسیس مراکز فحشاء و فساد از هر راه ممکن و تخریب و بهم زدن آن مراکز پس از تشکیل شدن، جلوگیری از بوجود آمدن جَوّ ومحیط ناسالم، پاسخ صحیح به مکتب های باطل وبی اساس وهمچنین پاسخ به تبلیغات وسیعی که استعمار برای جلوگیری از نشر اسلام بوجود می آورد، ردّ کتابها ومقالات گمراه کننده ومنع از انتشار آنها و رو در رویی با جبّاران وطاغوتها در هر عصر وزمان ومبارزه برای جلوگیری از نفوذ ظلم وستم آنها ومجهّز ساختن نیروهای مادّی ومعنوی در راه نابود ساختن هرگونه عوامل استعمار واستثمار وجلوگیری از گسترش آنها وتأسیس مراکز آموزشی واجتماعی اسلامی به منظور جلوگیری از توجّه انسانها به مراکز آموزشی واجتماعی دشمنان اسلام همه وهمه از شاخه های نهی از منکر است(هر چند در برخی از این موارد وجوب و در بعضی استحباب حکمفرما است) .اکنون مطالبی را که ذکر شد با ذکر مثالی توضیح می دهیم:وادار ساختن افراد به قرائت قرآن 2 مرحله دارد:1- افراد را فعلاً وادار به قرائت قرآن نماییم.2- مقدّماتی ترتیب بدهیم و مسائلی بوجود بیاوریم که همه را با سواد کنیم تا قرآن راقرائت کنند.معلوم است که در مرحله اوّل فقط با سوادهای فعلی قرآن خواهند خواند، ولی در مرحله دوّم همه افراد جامعه اسلامی قرائت قرآن خواهند کرد.منظور ما این نیست که امر به معروف با معنای وسیعی که(برای امر وهمچنین معروف) گفته شد در کلیّه معروف ها شامل هر دو مرحله است ونباید آن را در مرحله اوّل محصور بدانیم.درباره نهی از منکر نیز همین دو مرحله وجود دارد:1- جلو افرادی که فعلاً اشتغال به انجام منکری دارند را بگیریم.2- مقدّماتی ترتیب بدهیم و وسائل وتجهیزاتی بوجود بیاوریم که اصلاً زمینه وامکانی برای انجام منکربوجود نیاید.روشن است که هر دو مرحله باید مورد نظر باشد وهرگز محصور در مرحله اوّل نباید باشد واظهر آن است که هر یک از این دو فریضه امر به معروف ونهی از منکر نسبت به مرحله اوّل واجب کفایی است که در صورت اقدام عدّه ای که با قیام آنها آن معروف انجام می گیرد وآن منکر رایج ترک می شود از بقیّه افراد ساقط می شود و امّا نسبت به مرحله دوّم با آن گستردگی که ذکر گردید، واجب عینی است وبر همه افراد لازم است که در محدوده قدرت و امکانات خود در این راه گام بردارند وبه وظیفه خود عمل نمایند.آثار وعواقبی که در احادیث اهلبیت عصمت(علیهم السّلام) برای امر به معروف ونهی از منکر ذکر شده است، از قبیل اینکه این فریضه امنیّت بخش راها و روشهای زندگی وموجب حلال شدن همه کسبها وکارها و ادای حقوق فردی واجتماعی وآباد شدن زمینها وجلوگیری از رشد قدرت دشمنان اسلام وانجام یافتن کلیّه کارها بر اساس عدل ورو براه شدن همه کارها بر اساس موازین اسلامی است ؛ بهترین گواه است که فریضه امر به معروف ونهی از منکر با همان گستردگی که ذکر گردید، مورد نظر حضرت رسول اکرم(صلّی الله علیه واله) وائمه اطهار(علیهم السّلام) است ونباید آنرا در قالب محدودی محصور نمود، از خداوند متعال توفیق عمل به این وظیفه را مسألت می نماییم[1] این توضیحات در رساله آیت الله نوری آمده است.

اطلاعات

آخرین مطالب

آخرین جستجو ها